Майда химиялык өнөр жай - бул "майда химиялык заттар" деп аталган майда химиялык заттарды өндүрүүнүн жалпы аталышы, ал эми анын продукциялары майда химиялык заттар же атайын химиялык заттар деп да аталат.

Майда химия өнөр жайынын ортоңку бөлүмдөрү майда химия өнөр жайынын алдыңкы бөлүгүндө жайгашкан. Анын негизги функциясы - майда химиялык продуктыларды өндүрүүнү улантуу. Анын кийинки колдонулуштарына төмөнкүлөр кирет: жылуулукка сезгич материалдар, атайын инженердик пластмассалар, текстиль басып чыгаруу жана боёо үчүн жардамчы заттар, булгаары химиялык заттар, жогорку сапаттагы полимерлер жана пестициддер, функционалдык боёктор ж.б.

Майда химиялык өнөр жайынын ортоңку өнүмдөр тармагы тез изилдөө жана иштеп чыгуу, бир продукциянын аз масштабы жана байланыштуу продукцияларды өндүрүү технологиясынын күчтүү корреляциясы менен мүнөздөлөт.
Мурунку тармактык продукцияны иштеп чыгуу көз карашынан алганда, аралык продукциялардын төмөнкү агымдагы колдонулушу тастыкталгандан кийин, рынокту алга жылдыруу ылдамдыгы абдан тез болот.

Пестициддердин, дары-дармектердин жана башка майда химиялык продуктулардын татаал өндүрүш технологиясы, узак процесси жана тез жаңылануу ылдамдыгынан улам, бир дагы ишкана иштеп чыгуу, өндүрүү жана сатуу боюнча бүтүндөй байланышта салыштырмалуу чыгымдардын артыкчылыгын сактай албайт.

Эл аралык көп улуттуу компаниялар дүйнөлүк ресурстарды толук пайдаланат, ошондуктан ликвиддүүлүктү, кайра жайгаштырууну, конфигурациялоону, тармактык чынжыр ресурстарын пайдалануу менен, негизги көңүлдү изилдөөгө жана иштеп чыгууга жана сатууга буруп, өндүрүштүн өнөр жай чынжырын салыштырмалуу чыгымдардын артыкчылыктары жана технологиялык базасы бар өлкөлөргө, мисалы, Кытай, Индияга өткөрүп беришет, андан кийин бул өлкөлөрдө өндүрүлгөн ортоңку продукцияны өндүрүүчү ишканаларга көңүл бурушат.

Өнөр жайынын өнүгүшүнүн алгачкы этабында Кытай бир нече гана негизги аралык продукцияларды өндүрө алган жана ал ички муктаждыктарды канааттандыра алган эмес.

Акыркы жылдары Кытайдын химия өнөр жайынын абалы илимий изилдөөлөрдөн жана иштеп чыгуулардан баштап, ортоңку өнөр жайды өндүрүүгө жана сатууга чейин күчтүү колдоо көрсөтүп келгендиктен, Кытай салыштырмалуу толук система түзүп, фармацевтикалык ортоңку продуктылар, боёктор, пестициддер сыяктуу 36 категориядагы ортоңку продуктыларды, жалпысынан 40000ден ашык ар кандай ортоңку продуктыларды чыгара алат, ошондой эле ички суроо-талапты канааттандыруудан тышкары, дүйнөнүн 30дан ашык өлкөсүнө жана аймактарына көп сандаган экспорттойт.

Кытайдын жылдык экспорту 5 миллион тоннадан ашып, дүйнөдөгү эң ири аралык продукция өндүрүү жана экспортко айланды.

Акыркы жылдары Кытайдын боёк ара продукциялары өнөр жайы тездик менен өнүгүп, дүйнөдөгү эң ири боёк ара продукцияларын өндүрүүчүгө айланды, ресурстар, өнөр жай чынжырынын жогорку жана төмөнкү агымы, логистика жана транспорт, айлана-чөйрөнү коргоо жабдуулары жана башка аспектилер боюнча алдыңкы орунда турат, ошондой эле рынокто жогорку жетилгендикке ээ.

Бирок, айлана-чөйрөгө тийгизген басымдын күчөшүнүн таасири астында, чакан жана орто өлчөмдөгү ортомчу өндүрүүчүлөрдүн көпчүлүгү булганууну көзөмөлдөө кубаттуулугунун жетишсиздигинен улам кадимки өндүрүштү жана иштөөнү камсыздай алышпайт жана алар өндүрүштү дайыма чектеп, өндүрүштү токтотуп же толугу менен токтотуп турушат. Рыноктук атаандаштыктын схемасы бара-бара башаламан атаандаштыктан жогорку сапаттагы ири өндүрүүчүлөргө өтөт.

Өнөр жай чынжырынын интеграциялык тенденциясы тармакта пайда болот. Ири боёк-аралык ишканалар акырындык менен төмөнкү боёк-аралык өнөр жайына жайылат, ал эми ири боёк-аралык ишканалар жогорку ортолук өнөр жайына жайылат.

Мындан тышкары, боёктордун ара продукциялары кеңири ассортименттеги продукцияларды камтыйт, көптөгөн өндүрүүчүлөрдүн өздөрүнүн уникалдуу ара продукциялары бар, эгерде бир продукцияда өнүккөн өндүрүш технологиясы болсо, тармакта бир продукция боюнча соодалашуу күчүн бир топ жогорулатууга болот.

Өнөр жай айдоочулары

(1) Эл аралык майда химия өнөр жайын которуу үчүн чоң мүмкүнчүлүктөр
Дүйнөдөгү өнөр жайлык эмгек бөлүштүрүүсүнүн тынымсыз өркүндөшү менен, майда химия өнөр жайынын өнөр жай чынжырында да этаптуу эмгек бөлүштүрүү пайда болду.
Бардык майда химиялык өнөр жай технологиялары, байланыштар узун, жаңыртуу ылдамдыгы жогору, ал тургай ири эл аралык химиялык компаниялар да бардык изилдөөлөрдү, иштеп чыгууларды жана өндүрүштү өздөштүрө алышпайт, ошондуктан, майда химиялык өнөр жай ишканаларынын көпчүлүгүн өнүктүрүү багыты "ордуна" бара-бара "кичинекей, бирок жакшы" багытка өтүп, тармак чынжырындагы ордун узак мөөнөттүү тереңдетүүгө умтулушат.
Капиталдын натыйжалуулугун жогорулатуу максатында, ички өзөктүк атаандаштыкка, рынокко жооп кайтаруу ылдамдыгын жакшыртууга, ресурстарды бөлүштүрүүнүн натыйжалуулугун жана улуттук ири химиялык компанияларды кайра жайгаштырууга, конфигурациялоого, тармактык чынжыр ресурстарын оптималдаштырууга багытталган, продукт стратегиясынын чордонунда акыркы продуктуну изилдөөгө жана рынокту өнүктүрүүгө, ошондой эле бир же бир нече звенолорду өндүрүүгө, өнүккөн, салыштырмалуу артыкчылыктуу майда химиялык аралык продуктуларды өндүрүүчү ишканалар болот.

Эл аралык майда химиялык өнөр жайынын трансферти Кытайдын майда химиялык аралык продукциялар өнөр жайынын өнүгүшү үчүн чоң мүмкүнчүлүктөрдү жаратты.

(2) Улуттук өнөр жай саясатынан күчтүү колдоо
Кытай ар дайым майда химия өнөр жайын өнүктүрүүгө чоң маани берип келген. Улуттук өнүктүрүү жана реформа комиссиясы тарабынан 2013-жылдын 16-февралында чыгарылган Өнөр жайды кайра түзүү боюнча көрсөтмө каталогунда (2011-жылдагы басылышы) (Түзөтүү) боёкторду жана боёктордун ортомчу продуктуларын таза өндүрүү мамлекет тарабынан колдоого алынган технологиялар катары көрсөтүлгөн.
"Пландоодо бир топ кескин тандоолор жана олуттуу кесепеттер" сунушталган "таза өндүрүштү жана башка алдыңкы технологияларды колдонуу менен учурдагы өндүрүш жабдууларын жаңыртуу, керектөөнү азайтуу, зыяндуу заттардын бөлүнүп чыгышын азайтуу, ар тараптуу атаандаштык жөндөмүн жана туруктуу өнүгүү жөндөмүн жакшыртуу" жана "боёкторду жана алардын ортоңку продуктуларын таза өндүрүш технологиялары жана алдыңкы колдонулуучу технологиялар менен күчөтүү", үч калдыкты "тазалоо технологиясын изилдөө жана иштеп чыгуу жана колдонуу, боёк колдонуу технологиясын жана көмөкчү технологияларды жакшыртуу, боёк өнөр жайында кызмат көрсөтүүнүн баалуулугун жогорулатуу".
Компаниянын негизги бизнесинин майда химиялык боёкторду чыгаруучу арачылар тармагы улуттук макроөнөр жай саясатын колдоо чөйрөсүнө кирет, бул тармактын өнүгүшүнө белгилүү бир деңгээлде өбөлгө түзөт.

(3) Кытайдын майда химия өнөр жайы күчтүү атаандаштык артыкчылыгына ээ
Дүйнөлүк эмгек бөлүштүрүүсүнүн жана өнөр жай трансфертинин андан ары тереңдеши менен, өнүккөн өлкөлөргө салыштырмалуу, өнүгүп келе жаткан өлкөлөр, айрыкча Кытай, барган сайын олуттуу чыгымдарды көрсөтө баштайт, анын ичинде:
Инвестициялык чыгымдардын артыкчылыгы: Көп жылдык өнүгүүдөн кийин, Кытай салыштырмалуу жетилген өнөр жай системасын түздү. Химиялык жабдууларды сатып алуу, орнотуу, куруу жана башка чыгымдардын баасы өнүккөн өлкөлөргө караганда төмөн.
Чийки заттын баасынын артыкчылыгы: Кытайдын негизги химиялык чийки заттары өзүн-өзү камсыз кылууга жетишти, ал тургай ашыкча сунушталган кырдаалда да арзан чийки зат менен камсыздоону кепилдей алат;
Эмгек акысынын артыкчылыгы: Өнүккөн өлкөлөр менен салыштырганда, Кытайдын илимий-изилдөө жана тажрыйба-конструктордук персоналы жана өнөр жай жумушчулары өнүккөн өлкөлөр менен салыштырганда бир топ айырмачылыкка ээ.

(4) Айлана-чөйрөнү коргоо стандарттары барган сайын катаалдашып, артта калган ишканалар жок кылынууда
Жакшы экологиялык чөйрө улуттук экономиканын туруктуу өнүгүшүнүн негизги шарттарынын бири болуп саналат. Акыркы жылдары мамлекет айлана-чөйрөнү коргоо боюнча жогорку талаптарды коюп, айлана-чөйрөнү коргоо стандарттарын барган сайын катаалдаштырып келет.
Майда химия өнөр жайынын өндүрүш процессинде пайда болгон агын суулар, калдык газдар жана катуу калдыктар экологиялык чөйрөгө белгилүү бир деңгээлде таасирин тийгизет. Ошондуктан, майда химиялык ишканалар айлана-чөйрөнү коргоого көңүл буруп, булганууну натыйжалуу көзөмөлдөп, тиешелүү улуттук эмиссия стандарттарын так аткарышы керек.
Айлана-чөйрөнү коргоо талаптарын жакшыртуу химия өнөр жайынын экологиялык жактан таза продукцияларды изилдөө жана иштеп чыгууну күчөтүүсүнө, продукциянын атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатууга, артта калган ишканаларды жоюуга, ошону менен тармактагы атаандаштыкты тартиптүү кылууга өбөлгө түзөт.