Синьхуа агенттигинин маалыматы боюнча, Регионалдык комплекстүү экономикалык өнөктөштүк (RCEP) 15-ноябрда Чыгыш Азия кызматташтык лидерлеринин жолугушууларында расмий түрдө кол коюлуп, дүйнөдөгү эң ири калкы, эң ар түрдүү мүчөлөрү жана өнүгүү үчүн эң чоң потенциалы бар эркин соода аймагынын жаралышын белгиледи.

40 жылдан ашык убакыт мурун реформа жана ачыктык башталгандан бери текстиль өнөр жайы туруктуу жана дени сак өнүгүүнү сактап, ар кандай экономикалык олку-солкулуктарда турукташтыруучу ролду ойноп келет жана анын тирөөч тармагы эч качан солкулдаган эмес. RCEP келишимине кол коюу менен текстиль басып чыгаруу жана боёо өнөр жайы дагы болуп көрбөгөндөй саясий пайда алып келет. Конкреттүү мазмуну кандай, төмөнкү отчетту караңыз!
CCTV News маалыматына ылайык, бүгүн (15-ноябрь) эртең менен төртүнчү Регионалдык комплекстүү экономикалык өнөктөштүк (RCEP) лидерлеринин жолугушуусу видео форматта өттү.

Кытайдын 15 лидери бүгүн аймактык комплекстүү экономикалык өнөктөштүк келишимдерине (RCEP) кол коюлганын, дүйнөдөгү эң көп калкы бар мүчөлөрдүн катышуусуна, эң ар түрдүү түзүлүшкө, өнүгүү потенциалына күбө болуп жатканыбызды, эң ири эркин соода аймагы экенин, бул жөн гана Чыгыш Азиядагы аймактык кызматташтык эмес, маанилүү жетишкендиктер экенин, көп тараптуулуктун жана эркин сооданын жеңиши аймактык өнүгүүнү жана гүлдөп-өнүгүүнү илгерилетүү үчүн жаңы нерселерди кошоорун, дүйнөлүк экономика үчүн калыбына келтирүүчү өсүшкө жетишүү үчүн жаңы күч болорун айтышты.

Премьер-министр Ли: RCEPке кол коюлду

Бул көп тараптуулуктун жана эркин сооданын жеңиши

Премьер-министр Ли Кэчян 15-ноябрда эртең менен төртүнчү «аймактык комплекстүү экономикалык өнөктөштүк келишиминин» (RCEP) лидерлеринин жолугушуусуна катышуу үчүн келди. Ал бүгүн 15 лидер аймактык комплекстүү экономикалык өнөктөштүк келишимдерине (RCEP) кол коюшканын, дүйнөдөгү эң көп калкы бар мүчөлөрдүн, эң ар түрдүү түзүмдөрдүн, өнүгүү потенциалы эң чоң эркин соода аймагынын, жөн гана Чыгыш Азиядагы аймактык кызматташтык эмес, маанилүү жетишкендиктердин бири экенин, өзгөчө көп тараптуулуктун жана эркин сооданын жеңиши аймактык өнүгүүнү жана гүлдөп-өнүгүүнү илгерилетүү үчүн жаңы нерселерди кошоорун, кинетикалык энергияны, жаңы күчтөрдүн дүйнөлүк экономиканын калыбына келтирүүчү өсүшүнө жетишерин айтты.

Ли азыркы эл аралык кырдаалда сегиз жылдык сүйлөшүүлөрдөн кийин RCEPке кол коюу адамдарга жарык жана үмүт бергенин белгиледи. Бул көп тараптуулук жана эркин соода негизги жол экенин жана дүйнөлүк экономика жана адамзат үчүн дагы эле туура багытты чагылдырарын көрсөтүп турат. Кыйынчылыктарга туш болгондо адамдар чыр-чатактардын жана тирешүүлөрдүн ордуна тилектештикти жана кызматташтыкты тандап алышсын, ошондой эле бири-бирине жардам берип, кыйынчылык учурунда бири-бирине жардам беришсин, кайырчы коңшу саясатынын жана алыстан от карап туруунун ордуна. Келгиле, дүйнөгө ачыктык жана кызматташуу бардык өлкөлөр үчүн өз ара пайдалуу натыйжаларга жетүүнүн бирден-бир жолу экенин көрсөтөлү. Алдыдагы жол эч качан жылмакай болбойт. Эгерде биз өзүбүзгө болгон ишенимибизди бекем сактап, биргелешип иштесек, Чыгыш Азия жана жалпы адамзат үчүн дагы жаркын келечекти ача алабыз.

Финансы министрлиги: Кытай менен Япония биринчи жолу келишимге жетишти

Эки тараптуу тарифтик жеңилдик келишими

15-ноябрда Финансы министрлигинин веб-сайтына ылайык, товарлар менен сооданы либералдаштыруу боюнча RCEP келишими жемиштүү натыйжаларды берди. Мүчө өлкөлөрдүн ортосундагы тарифтерди төмөндөтүү негизинен дароо нөлдүк тарифке жана 10 жылдын ичинде нөлдүк тарифке милдеттенмеге негизделген. Эркин соода аймагынын курулушунда салыштырмалуу кыска мөөнөттө олуттуу ийгиликтерге жетиши күтүлүүдө. Кытай менен Япония биринчи жолу эки тараптуу тарифтерди төмөндөтүү келишимине жетишти, бул тарыхый жетишкендик. Бул келишим аймактагы сооданы либералдаштыруунун жогорку деңгээлин илгерилетүүгө өбөлгө түзөт.

RCEPке ийгиликтүү кол коюу өлкөлөрдүн эпидемиядан кийинки экономикасын калыбына келтирүүнү күчөтүү жана узак мөөнөттүү гүлдөп-өнүгүүнү жана өнүгүүнү илгерилетүү үчүн чоң мааниге ээ. Сооданы либералдаштырууну андан ары тездетүү аймактык экономикалык жана соода гүлдөп-өнүгүүсүнө чоң түрткү берет. Келишимдин артыкчылыктуу артыкчылыктары керектөөчүлөргө жана өнөр жай ишканаларына түздөн-түз пайда алып келет жана керектөө рыногундагы тандоолорду байытууда жана ишканалар үчүн соода чыгымдарын азайтууда маанилүү ролду ойнойт.

Финансы министрлиги ККП Борбордук Комитетинин жана Мамлекеттик Кеңештин чечимдерин жана пландарын жигердүү ишке ашырды, RCEP келишимине активдүү катышып, аны жайылтты, ошондой эле товарлар менен соода кылууда тарифтерди төмөндөтүү боюнча көптөгөн деталдуу иштерди жүргүздү. Кийинки кадам катары Финансы министрлиги келишимдин тарифтерди төмөндөтүү иштерин активдүү жүргүзөт.

Сегиз жыл бою "алыс аралыкка чуркоодон" кийин

АСЕАНдын 10 өлкөсү тарабынан демилгеленген жана алты диалог боюнча өнөктөш — Кытай, Япония, Түштүк Корея, Австралия, Жаңы Зеландия жана Индия катышкан келишим тарифтик жана тарифтик эмес тоскоолдуктарды жоюу менен бирдиктүү рынок менен 16 мамлекеттин эркин соода келишимин түзүүгө багытталган.

Расмий түрдө 2012-жылдын ноябрь айында башталган сүйлөшүүлөр чакан жана орто ишканалар, инвестиция, экономикалык жана технологиялык кызматташтык, ошондой эле товарлар жана кызмат көрсөтүүлөр менен соода сыяктуу он эки тармакты камтыйт.

Акыркы жети жылда Кытайда үч лидердин жолугушуусу, 19 министрлердин жолугушуусу жана 28 расмий сүйлөшүүлөр болду.

2019-жылдын 4-ноябрында үчүнчү лидерлердин жолугушуусу, аймактык комплекстүү экономикалык өнөктөштүк келишими, биргелешкен билдирүүдө 15 мүчө мамлекеттин толук тексттик сүйлөшүүлөрү аяктаганын жана рынокко кирүү боюнча дээрлик бардык сүйлөшүүлөрдүн аяктаганын жарыялап, укуктук тексттик аудит иштерин баштай турганын, Индиянын "маанилүү көйгөй чечиле электигин" эске алуу менен келишимге убактылуу кошулбай турганын билдирди.

Жалпы ИДП 25 триллион доллардан ашты

Ал дүйнө калкынын 30% камтыйт

Соода министрлигинин академиясынын Регионалдык экономикалык изилдөө борборунун директору Чжан Цзяньпиндин айтымында, АЙМАКТЫК Кеңири экономикалык өнөктөштүк (RCEP) чоң көлөмү жана күчтүү инклюзивдүүлүгү менен мүнөздөлөт.

2018-жылга карата келишимдин 15 мүчөсү болжол менен 2,3 миллиард адамды же дүйнө калкынын 30 пайызын камтыйт. Жалпы ИДПсы 25 триллион доллардан ашык болгондуктан, бул аймак дүйнөдөгү эң ири эркин соода аймагы болуп калмак.

АЙМАКТЫК КЕҢЕШТИК ЭКОНОМИКАЛЫК ӨНӨКТҮК (RCEP) – бул дүйнө жүзү боюнча иштеп жаткан башка эркин соода келишимдерине караганда көбүрөөк камтылган жаңы типтеги ЭРКИН соода келишими. КЕЛИШИМ товарлар менен соода кылууну, талаш-тартыштарды чечүүнү, кызмат көрсөтүүлөр менен соода кылууну жана инвестицияларды гана эмес, ошондой эле интеллектуалдык менчик укуктары, санариптик соода, каржы жана телекоммуникация сыяктуу жаңы маселелерди да камтыйт.
Товарлардын 90% дан ашыгы нөлдүк тарифтик диапазонго киргизилиши мүмкүн

RCEP сүйлөшүүлөрү мурунку "10+3" кызматташтыгына негизделип, анын көлөмүн "10+5ке" чейин кеңейтери түшүнүктүү. Кытай буга чейин он АСЕАН өлкөсү менен эркин соода аймагын түзгөн жана эркин соода аймагы эки тараптын тең салыктык товарларынын 90 пайыздан ашыгын нөлдүк тариф менен камтыган.

Эл аралык мамилелер мектебинин Мамлекеттик башкаруу кафедрасынын доценти Чжу Инь RCEP сүйлөшүүлөрү тарифтик тоскоолдуктарды азайтуу үчүн дагы көп кадамдарды жасай турганын жана келечекте нөлдүк тарифтик диапазонго 95 пайыз же андан да көп продукция киргизилерин айтты. Ошондой эле рыноктук мейкиндик көбүрөөк болот. Мүчөлөрдүн санын 13төн 15ке чейин кеңейтүү тышкы соода ишканалары үчүн чоң саясий түрткү болуп саналат.

Статистикалык маалыматтар көрсөткөндөй, ушул жылдын алгачкы үч чейрегинде Кытай менен АСЕАНдын ортосундагы соода көлөмү 481,81 миллиард долларга жетип, былтыркы жылга салыштырмалуу 5% га өскөн. АСЕАН тарыхый жактан Кытайдын эң ири соода өнөктөшү болуп келген жана Кытайдын АСЕАНга инвестициясы былтыркы жылга салыштырмалуу 76,6% га өскөн.

Мындан тышкары, келишим аймактагы жеткирүү чынжырларын жана баалуулуктар чынжырларын курууга да салым кошот. Соода жана эл аралык соода сүйлөшүүлөрү боюнча вице-министрдин орун басарларынын бири Ван Шоувень аймакта бирдиктүү эркин соода аймагын түзүү салыштырмалуу артыкчылыктарга ылайык жергиликтүү аймакты түзүүгө жардам берерин, жеткирүү чынжырын жана баалуулуктар чынжырын аймактагы товар агымы, технология агымы, кызмат агымы, капитал агымы, анын ичинде чек аралар аркылуу персоналдын агымы абдан чоң артыкчылыкка ээ болуп, соода түзүү эффектин түзөрүн белгиледи.

Кийим тигүү өнөр жайын алалы. Эгерде Вьетнам азыр өзүнүн кийимдерин Кытайга экспорттосо, ал бажы төлөмдөрүн төлөшү керек болот, эгер ал эркин соода келишимине кошулса, аймактык нарк чынжыры ишке кирет. Австралиядан, Жаңы Зеландиядан, Кытайдан жүн импорттоо боюнча эркин соода келишимине кол коюшту, анткени келечекте жүндү бажы алымсыз импорттоо болушу мүмкүн, Кытайга токулган кездемелерден кийин кездемелерди импорттоо, кездемелерди Вьетнамга экспорттоо, Вьетнамды колдонуу менен кайрадан Түштүк Кореяга, Японияга, Кытайга жана башка өлкөлөргө кийим экспорттоо бажы алымсыз болушу мүмкүн, ошону менен жергиликтүү текстиль жана тигүү өнөр жайынын өнүгүшүнө өбөлгө түзүп, жумуш орундарын чечип, экспорт боюнча да абдан жакшы иштер жүрүп жатат.

Чындыгында, аймактагы бардык ишканалар келип чыккан жердин наркын топтоого катыша алышат, бул аймактын ичинде өз ара сооданы жана инвестицияларды өнүктүрүү үчүн чоң пайда алып келет.
Ошондуктан, эгерде RCEPке кол коюлгандан кийин RCEP продукцияларынын 90% дан ашыгы бара-бара бажы төлөмдөрүнөн бошотулса, бул Кытайды кошкондо ондон ашык мүчөнүн экономикалык жандануусун бир топ жогорулатат.
Эксперттер: Көбүрөөк жумуш орундарын түзүү

Биз жарандарыбыздын жыргалчылыгын бир топ жакшыртабыз

«RCEPке кол коюу менен дүйнөдөгү эң көп калкты камтыган, эң чоң экономикалык жана соода масштабына ээ жана эң чоң өнүгүү потенциалына ээ болгон эркин соода аймагы расмий түрдө жаралды». Тынч океан экономикалык кызматташтык кеңешинин теңтөрагасы жана Кытайдын эл аралык изилдөөлөр институтунун мурдагы президенти Су Ге 21st Century Business Herald гезитине берген маегинде covid-19дан кийинки доордо RCEP аймактык экономикалык кызматташтыктын деңгээлин бир топ жогорулатып, Азия-Тынч океан аймагындагы экономикалык калыбына келүүгө түрткү берерин белгиледи.

«Дүйнө жүзү бир кылымдан бери болуп көрбөгөндөй терең өзгөрүүлөрдү башынан өткөрүп жаткан учурда, Азия-Тынч океан аймагы дүйнөлүк экономикалык өнүгүүдө маанилүү ролду ойнойт». Түндүк Америка, Азия-Тынч океан жана Европанын глобалдык экономикалык ландшафтында Кытай менен АСЕАНдын ортосундагы кызматташтык бул соода чөйрөсүн глобалдык соода жана инвестиция үчүн маанилүү борборго айландыруу мүмкүнчүлүгүнө ээ», - деди Шугар.
Сугер мырза аймактык соода блогу дүйнөлүк сооданын үлүшү боюнча Евробиримдиктен бир аз гана артта калаарын белгилейт. Азия-Тынч океан экономикасы туруктуу өсүү темпин сактап тургандыктан, бул ЭРКИН соода аймагы эпидемиядан кийин дүйнөлүк экономикалык өсүш үчүн жаңы жаркын чекитке айланат.

Айрымдар стандарттар CPTPP, башкача айтканда, комплекстүү жана прогрессивдүү Транс-Тынч океан өнөктөштүгүнө салыштырмалуу жетиштүү деңгээлде жогору эмес деп ырасташса, Шугар мырза RCEPтин дагы олуттуу артыкчылыктары бар экенин белгилейт. "Ал ички соода тоскоолдуктарын жоюу жана инвестициялык чөйрөнү түзүү жана жакшыртуу гана эмес, ошондой эле кызмат көрсөтүүлөр менен сооданы кеңейтүүгө, ошондой эле интеллектуалдык менчикти коргоону күчөтүүгө көмөктөшүүчү чараларды камтыган кеңири темаларды камтыйт".

Ал RCEPке кол коюу соода протекционизминин, бир тараптуулуктун жана COVID-19дун үч эселенген таасирине карабастан, Азия-Тынч океан аймагынын экономикалык жана соода келечеги дагы эле туруктуу өнүгүүнүн күчтүү темпин көрсөтүп жаткандыгы жөнүндө абдан маанилүү сигнал берерин баса белгиледи.

Соода министрлигинин алдындагы Регионалдык экономикалык кызматташтыкты изилдөө борборунун директору Чжан Цзяньпин 21st Century Business Herald басылмасына берген маегинде RCEP дүйнөдөгү эң чоң өсүү потенциалына ээ эки ири рынокту, Кытайдын 1,4 миллиард калкын жана АСЕАНдын 600 миллиондон ашык калкын камтыйт деп билдирди. Ошол эле учурда, бул 15 экономика Азия-Тынч океан аймагындагы экономикалык өсүштүн маанилүү кыймылдаткычтары катары дүйнөлүк өсүштүн маанилүү булактары болуп саналат.

Чжан Цзяньпин келишим ишке ашырылгандан кийин, сооданы түзүү эффектиси болгон тарифтик жана тарифтик эмес тоскоолдуктардын жана инвестициялык тоскоолдуктардын салыштырмалуу чоң өлчөмдө алынып салынышынан улам аймактын ичиндеги өз ара соодага болгон суроо-талап тездик менен өсө турганын белгиледи. Ошол эле учурда, аймактык эмес өнөктөштөр менен соода жарым-жартылай аймактык соодага багытталат, бул сооданын трансфердик эффектиси. Инвестициялык жагынан алганда, келишим кошумча инвестицияларды түзүүгө да алып келет. Ошондуктан, RCEP бүтүндөй аймактын ИДПсынын өсүшүн күчөтөт, көбүрөөк жумуш орундарын түзөт жана бардык өлкөлөрдүн жыргалчылыгын бир топ жакшыртат.

«Ар бир каржылык же экономикалык кризис аймактык экономикалык интеграцияга күчтүү түрткү берет, анткени бардык экономикалык өнөктөштөр тышкы кысымдарга туруштук берүү үчүн бирге болушу керек. Учурда дүйнө COVID-19 пандемиясынын кыйынчылыктарына туш болуп, дүйнөлүк экономикалык рецессиядан чыга элек. Бул контекстте аймактык кызматташтыкты бекемдөө объективдүү зарылчылык болуп саналат». «Биз RCEP камтыган ири рыноктордогу потенциалды андан ары колдонушубуз керек, айрыкча бул аймак дүйнөлүк суроо-талаптын эң тез өсүшүнө жана эң күчтүү өнүгүү импульсуна ээ болгондуктан», - деди Чжан.